پنبه نسوز

توضیحات

آزبست در بسیاری از ذخایر طبیعی در سراسر جهان یافت می شود، اما ذخایر اصلی آزبست در بخش های غربی و شرقی ایالات متحده یافت می شود. حفاری و انفجار در حین استخراج مواد معدنی پنبه نسوز باعث آزاد شدن الیاف و سموم خطرناک در هوا می شود و در نتیجه معدنچیان به شدت در معرض بیماری های ریوی و سرطان قرار می گیرند.

اگرچه استخراج این ماده در کشورهایی مانند آمریکا ممنوع است، اما بسیاری از کشورهای جهان به استخراج این ماده پرمصرف و استفاده از محصولات آن ادامه می دهند.

آشنایی با انواع پنبه نسوز

در مجموع 6 نوع مختلف آزبست وجود دارد که به دو دسته اصلی  آمفیبول و سرپنتین طبقه بندی می شوند. اکتینولیت، آموزیت، آنتوفیلیت، کروسیدولیت و ترمولیت پنج نوع پنبه نسوز هستند که در گروه آزبست آمفیبول طبقه بندی می شوند. در دسته دیگر که سرپنتین نامیده می شود، تنها یک آزبست به نام کریزوتیل وجود دارد.

همه انواع پنبه نسوز الیاف و رشته هستند که تنها تفاوت دو نوع آمفیبول و سرپنتین در شکل الیاف تشکیل دهنده آنهاست. الیاف خانواده آمفیبول ها کوتاه، صاف، سفت و سوزنی مانند هستند، از طرف دیگر گروه سرپنتین از الیاف بلند، مجعد و انعطاف پذیر تشکیل شده است.

ویژگی ها و کاربرد انواع پنبه نسوز

در زیر ویژگی ها و کاربرد برخی از انواع آزبست به طور جداگانه آورده شده است:

اکتینولیت: رنگ قهوه ای سوخته ای است که از کلسیم، منیزیم، آهن و سیلیکون تشکیل شده است. در تولید سیمان، عایق، رنگ و گچ تخته استفاده می شود.

آموزیت: قهوه ای، دارای الیاف تیز و شکننده، مقاوم در برابر حرارت و آتش. در تولید مصالح ساختمانی نسوز، صنعت کشتی سازی، لوله های عایق، عایق حرارتی و الکتریکی کاربرد دارد.

آنتوفیلیت: قهوه ای یا زرد، حاوی منیزیم و آهن. یکی از کمیاب ترین انواع پنبه نسوز است و در صنعت کاربرد چندانی ندارد.

کروسیدولیت: به رنگ آبی است و به دلیل کوچک بودن الیاف آن به راحتی وارد ریه ها می شود. این نوع پنبه نسوز بیشترین خطر ابتلا به بیماری و مرگ را دارد. این ماده به دلیل عدم مقاومت در برابر حرارت به ندرت در تولیدات تجاری استفاده می شود.

ترمولیت: از سفید شیری تا سبز تیره موجود است و عمدتاً از منیزیم تشکیل شده است. لوازم آرایشی مبتنی بر تالک در رنگ، عایق، سقف و لوازم آرایشی استفاده می شود.

کریزوتیل: رنگ آن سفید است و به دلیل الیاف مجعد آن به راحتی پیچ خورده و پارچه ای می شود. این پنبه نسوز مقاوم در برابر آتش برای ساخت سیمان، لنت ترمز، آسفالت، پلاستیک و … استفاده می شود.

رایج‌ترین کاربرد‌های پنبه نسوز

کاربردهای پنبه نسوز در صنعت

اگرچه در قسمت قبل با استفاده از هر نوع پنبه نسوز کم و بیش آشنا شدید؛ اما در این قسمت قصد داریم برخی دیگر از کاربردهای این ماده را به طور خاص فهرست کنیم:

• تولید چسب های آزبست شامل درزگیر سقف، نوار چسب، سیمان و چسب پانل های دیوار، کاشی سقف و …
• ساخت تجهیزات آتش نشانی
• کاغذ نسوز
• رنگ مقاوم در برابر آتش
• عایق کاری سیم و کابل برق
• سقف و کف سازی ساختمان
• واشر برای اتصال قطعات ماشین مانند شیر و شیلنگ
• لوله، آجر و تخته عایق
• ظروف پلاستیکی
• لنت ترمز
• تهیه مواد پرکن در آسفالت

کاربرد پنبه نسوز در سیمان سازی

سیمان حاوی پنبه نسوز به دلیل وجود الیاف سبک و مقاومت بالا در مصالح ساختمانی استفاده می شود. خواص عایق بودن و مقاومت بالا در برابر حرارت و گرما آن را به ماده ای مطلوب برای افزودن به سیمان تبدیل می کند.

پنبه نسوز به دلیل مقاومت بالا در برابر حرارت و عناصر خورنده در تولید منسوجات و پوشاک استفاده می شود. برخی از رایج ترین محصولات نساجی عبارتند از پتو، لباس  لباس‌های آتش نشانی و تولید نخ.

• عایق اسکلت فولادی ساختمان (سفید) مواد چسبنده (آبی)
• صفحات صاف سیمانی (سفید-قهوه ای)
• صفحات موجدار سیمانی (سفید)
• لوله ها و قطعات مربوطه
• انواع کاشی های آکوستیک (بیشتر قهوه ای)
• مواد عایق بندی حرارتی

سایر کاربردها

ایجاد مواد مقاوم در برابر آتش مانند لباس های نسوز
تولید کاغذ آزبست برای پوشش لوله های الکتریکی
نوعی پرکننده در آسفالت یا رنگ آمیزی
پوشش لوله ها در کشتی ها